«Από Δευτέρα ξεκινάω». Είναι ίσως μία από τις πιο συνηθισμένες υποσχέσεις που κάνουμε στον εαυτό μας όταν αποφασίζουμε να βάλουμε ξανά την άσκηση στη ζωή μας. Και συνήθως η αρχή είναι καλή. Έχουμε πρόγραμμα, έχουμε διάθεση, έχουμε αποφασίσει ποιες ημέρες θα προπονούμαστε και, για τις πρώτες εβδομάδες τουλάχιστον, όλα μοιάζουν να λειτουργούν. Μέχρι που έρχεται μια Τετάρτη που η δουλειά τελειώνει αργά. Χάνεται μία προπόνηση. Την Παρασκευή είμαστε κουρασμένοι και χάνεται άλλη μία. Μεσολαβεί το Σαββατοκύριακο και κάπως μια εβδομάδα που απλώς δεν πήγε σύμφωνα με το πρόγραμμα αρχίζει να μοιάζει σαν να χάλασε ολόκληρη η προσπάθεια. «Θα ξαναμπώ από Δευτέρα». Μετά μπορεί να γίνει «από τον επόμενο μήνα» και, χωρίς να το καταλάβουμε, αυτό που ξεκίνησε με πολύ συγκεκριμένο στόχο μένει πάλι πίσω. Το παράξενο είναι ότι συνήθως δεν σταματάμε επειδή ξαφνικά πιστεύουμε ότι η άσκηση δεν μας κάνει καλό. Το γνωρίζουμε. Ούτε επειδή δεν θέλουμε πραγματικά να είμαστε πιο δραστήριοι. Συχνά το πρόβλημα είναι πολύ πιο απλό: έχουμε δημιουργήσει μια εκδοχή της συνέπειας που λειτουργεί μόνο όταν η ζωή συνεργάζεται μαζί μας. Και η ζωή, αργά ή γρήγορα, σταματά να συνεργάζεται.
Το πρόβλημα με το τέλειο πρόγραμμα
Υπάρχει κάτι πολύ ελκυστικό σε ένα καινούργιο πρόγραμμα. Είναι καθαρό, οργανωμένο και μας δίνει την αίσθηση ότι αυτή τη φορά έχουμε βρει τον τρόπο. Τρεις ή τέσσερις προπονήσεις την εβδομάδα, συγκεκριμένες ημέρες, συγκεκριμένες ώρες, ίσως περισσότερα βήματα, καλύτερος ύπνος και λίγη περισσότερη προσοχή στη διατροφή. Όλα αυτά μπορούν φυσικά να βοηθήσουν. Το πρόβλημα ξεκινά όταν το πρόγραμμα αφήνει τόσο λίγο χώρο για την πραγματικότητα ώστε η παραμικρή αλλαγή να μοιάζει με αποτυχία. Γιατί η πραγματική ζωή δεν έχει σταθερή διάρκεια και ένταση κάθε εβδομάδα. Υπάρχουν περίοδοι που έχουμε περισσότερο χρόνο και άλλες που η δουλειά καταλαμβάνει σχεδόν όλη την ημέρα. Υπάρχουν ταξίδια, οικογενειακές υποχρεώσεις, διακοπές, βραδινές έξοδοι, μέρες που κοιμηθήκαμε λίγο και μέρες που απλώς δεν έχουμε την ίδια ενέργεια. Αν η συνέπεια στην άσκηση προϋποθέτει ότι τίποτα από αυτά δεν θα συμβεί, τότε δεν έχουμε δημιουργήσει μια συνήθεια που μπορεί να αντέξει στον χρόνο. Έχουμε δημιουργήσει ένα ιδανικό σενάριο. Και τα ιδανικά σενάρια είναι εύκολο να ακολουθηθούν όσο όλα πηγαίνουν καλά. Το πραγματικό τεστ ξεκινά όταν δεν πηγαίνουν.
Ίσως γι’ αυτό η συνέπεια χρειάζεται λιγότερη τελειότητα και περισσότερη ευελιξία. Όχι με την έννοια ότι κάθε φορά που δεν έχουμε διάθεση πρέπει να εγκαταλείπουμε το πρόγραμμα, αλλά με την έννοια ότι το πρόγραμμα πρέπει να μπορεί να προσαρμοστεί στη ζωή και όχι η ζωή να χρειάζεται να λειτουργεί συνεχώς γύρω από αυτό. Μια εβδομάδα με δύο προπονήσεις αντί για τέσσερις δεν ακυρώνει τις προηγούμενες. Μια περίοδος με μικρότερη ένταση δεν σημαίνει ότι σταματήσαμε να είμαστε δραστήριοι. Και μια ημέρα ξεκούρασης δεν είναι απαραίτητα κάτι που πρέπει να «αναπληρώσουμε» την επόμενη.
Μία χαμένη προπόνηση δεν είναι χαμένη εβδομάδα
Το πιο ενδιαφέρον με μια χαμένη προπόνηση είναι ότι η ίδια συνήθως δεν αποτελεί μεγάλο πρόβλημα. Αυτό που ακολουθεί μπορεί να γίνει. Αν έχουμε αποφασίσει ότι θα γυμναστούμε τέσσερις φορές και τελικά κάνουμε τρεις, πρακτικά έχουμε χάσει μία ώρα από μια ολόκληρη εβδομάδα. Στο μυαλό μας όμως μπορεί να μετατραπεί πολύ γρήγορα σε κάτι μεγαλύτερο: «Δεν τήρησα το πρόγραμμα». Από εκεί μέχρι το «αυτή η εβδομάδα χάλασε» η απόσταση είναι μικρή. Και όταν μια εβδομάδα θεωρηθεί χαμένη, είναι πολύ πιο εύκολο να αφήσουμε και τις υπόλοιπες ημέρες να περάσουν περιμένοντας την επόμενη καθαρή αρχή.
Αυτό το all-or-nothing μοτίβο εμφανίζεται συχνά επειδή έχουμε συνδέσει τη συνέπεια με μια αδιάκοπη σειρά επιτυχιών. Στην πράξη όμως, ένας άνθρωπος που παραμένει δραστήριος για χρόνια σχεδόν σίγουρα έχει χάσει εκατοντάδες προπονήσεις στην πορεία. Έχει αρρωστήσει, έχει ταξιδέψει, έχει κουραστεί, έχει αλλάξει πρόγραμμα, έχει περάσει εβδομάδες που δεν είχε χρόνο και πιθανότατα περιόδους που απλώς δεν είχε ιδιαίτερη διάθεση. Η διαφορά δεν βρίσκεται στο ότι δεν σταμάτησε ποτέ. Βρίσκεται στο ότι οι διακοπές δεν απέκτησαν μεγαλύτερη σημασία από όσο πραγματικά είχαν. Μία χαμένη Τετάρτη παρέμεινε μία χαμένη Τετάρτη. Δεν έγινε λόγος να εγκαταλειφθεί ολόκληρος ο μήνας.
Κάπου εδώ αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο μπορούμε να σκεφτούμε την πρόοδο. Η φυσική κατάσταση μπορεί να χτίσει αυτοπεποίθηση και να μας κάνει περισσότερο πρόθυμους να δοκιμάσουμε νέα πράγματα, αλλά δεν χρειάζεται αυτή η αυτοπεποίθηση να εξαρτάται από ένα αψεγάδιαστο ημερολόγιο προπονήσεων. Μερικές φορές μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση είναι να ξέρεις ότι ακόμη κι αν βγεις για λίγο από τον ρυθμό σου, μπορείς να ξαναμπείς χωρίς να χρειάζεται να ξεκινήσεις «από την αρχή».
Το κίνητρο είναι χρήσιμο, αλλά δεν είναι πάντα εκεί
Στην αρχή μιας καινούργιας προσπάθειας το κίνητρο κάνει πολλά πράγματα εύκολα. Έχουμε έναν λόγο που ξεκινήσαμε, βλέπουμε κάτι καινούργιο να συμβαίνει και υπάρχει η ευχαρίστηση της αλλαγής. Το δύσκολο είναι ότι δεν μπορούμε να περιμένουμε να αισθανόμαστε έτσι κάθε Τρίτη στις επτά το απόγευμα για τα επόμενα δέκα χρόνια. Θα υπάρξουν ημέρες που η προπόνηση θα είναι ακριβώς αυτό που θέλουμε να κάνουμε και άλλες που θα χρειαστεί λίγη πειθαρχία μόνο και μόνο για να ξεκινήσουμε. Θα υπάρξουν όμως και ημέρες που αυτό που χρειαζόμαστε πραγματικά είναι να επιβραδύνουμε. Η αποκατάσταση είναι εξίσου σημαντική με την προπόνηση, και η ικανότητα να ξεχωρίζουμε την απλή έλλειψη διάθεσης από την πραγματική ανάγκη για ξεκούραση είναι κάτι που συνήθως μαθαίνουμε στην πορεία.
Αυτός είναι και ένας λόγος που το κίνητρο από μόνο του δεν είναι ιδιαίτερα σταθερό θεμέλιο για μια μακροχρόνια σχέση με την άσκηση. Αν περιμένουμε να θέλουμε πάντα να προπονηθούμε, θα υπάρχουν πολλές ημέρες που δεν θα συμβεί. Από την άλλη, αν μετατρέψουμε την πειθαρχία σε μια απαίτηση να αγνοούμε συνεχώς το πώς αισθανόμαστε, το αποτέλεσμα δεν είναι απαραίτητα καλύτερο. Η ισορροπία βρίσκεται κάπου ανάμεσα. Να υπάρχουν κάποιες συνήθειες που μας βοηθούν να ξεκινήσουμε χωρίς καθημερινή διαπραγμάτευση, αλλά και αρκετή ευελιξία ώστε να μπορούμε να προσαρμοστούμε όταν η ζωή αλλάζει. Η συνέπεια δεν χρειάζεται να μοιάζει με στρατιωτικό πρόγραμμα. Χρειάζεται να είναι αρκετά σταθερή ώστε να μας κρατά σε κίνηση και αρκετά ευέλικτη ώστε να μη διαλύεται με την πρώτη δύσκολη εβδομάδα.
Άσκηση και άγχος: πώς η κίνηση μπορεί να βοηθήσει | InAction
Η συνέπεια αλλάζει μορφή μαζί με τη ζωή μας
Ο τρόπος που μπορούμε να γυμναζόμαστε στα είκοσι δεν είναι απαραίτητα ο ίδιος στα τριάντα, στα σαράντα ή αργότερα. Όχι μόνο επειδή αλλάζει το σώμα, αλλά επειδή αλλάζει ολόκληρη η καθημερινότητα. Μπορεί κάποτε να υπήρχε χρόνος για δύο ώρες στο γυμναστήριο και μερικά χρόνια αργότερα να υπάρχουν παιδιά, περισσότερες επαγγελματικές υποχρεώσεις ή λιγότερη δυνατότητα να οργανώσουμε την ημέρα αποκλειστικά γύρω από εμάς. Μπορεί να αλλάξει η πόλη όπου ζούμε, η δουλειά, οι άνθρωποι γύρω μας ή απλώς τα πράγματα που μας αρέσει να κάνουμε. Αν προσπαθούμε να κρατήσουμε για πάντα την ίδια ακριβώς fitness routine, κάποια στιγμή υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να πάψει να ταιριάζει στη ζωή που πραγματικά έχουμε.
Η συνέπεια λοιπόν δεν είναι απαραίτητα να επαναλαμβάνεις για χρόνια το ίδιο πρόγραμμα. Μπορεί να σημαίνει ότι συνεχίζεις να βρίσκεις χώρο για κίνηση, ακόμη κι όταν ο τρόπος αλλάζει. Υπάρχουν περίοδοι με περισσότερη προπόνηση και περίοδοι με περισσότερη ξεκούραση. Μπορεί για κάποιο διάστημα να σε ενδιαφέρει περισσότερο το τρέξιμο και αργότερα η ενδυνάμωση. Μια δύσκολη περίοδος μπορεί να αφήνει χώρο μόνο για περπάτημα ή μικρότερες προπονήσεις. Η κίνηση μπορεί να χωρέσει ακόμη και σε μια δύσκολη μέρα χωρίς να χρειάζεται να έχει πάντα την ίδια ένταση ή διάρκεια. Αν ο στόχος είναι μια δραστήρια ζωή και όχι απλώς ένα καλό δίμηνο, αυτή η δυνατότητα προσαρμογής δεν είναι συμβιβασμός. Είναι μέρος της συνέπειας.
Δεν υπάρχει μόνο ένας τρόπος να παραμένεις ενεργός
Ίσως ένα από τα πράγματα που κάνουν τη συστηματική άσκηση δυσκολότερη είναι η ιδέα ότι πρέπει να βρούμε «το δικό μας πράγμα» και μετά να το κάνουμε για πάντα. Το γυμναστήριο λειτουργεί εξαιρετικά για πολλούς ανθρώπους, αλλά δεν είναι η μοναδική μορφή κίνησης. Το ίδιο ισχύει για το τρέξιμο, τη yoga, το pilates, την ποδηλασία ή οποιαδήποτε άλλη δραστηριότητα. Μπορεί να αγαπάς κάτι για χρόνια και κάποια στιγμή να το βαρεθείς. Μπορεί να ανακαλύψεις ότι προτιμάς να προπονείσαι έξω. Μπορεί ένα hiking το Σαββατοκύριακο να σου δίνει περισσότερη διάθεση να κινηθείς από μια ακόμη ώρα μέσα σε έναν κλειστό χώρο. Ή μπορεί απλώς να θέλεις ποικιλία.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει κάθε εβδομάδα να κυνηγάμε μια καινούργια εμπειρία. Σημαίνει ότι όσο περισσότερες μορφές κίνησης γνωρίζουμε, τόσο λιγότερο εξαρτάται μια δραστήρια ζωή από μία συγκεκριμένη συνήθεια. Μια εβδομάδα μπορεί να έχει strength training και περπάτημα, η επόμενη ένα μάθημα yoga και μια βόλτα με ποδήλατο, ενώ ένα Σαββατοκύριακο μπορεί να καταλήξει σε μια outdoor δραστηριότητα που δεν είχαμε δοκιμάσει ποτέ. Δεν χρειάζεται όλα να μετράνε προς τον ίδιο στόχο. Το ίδιο το γεγονός ότι παραμένουμε περίεργοι για το τι άλλο μπορούμε να κάνουμε μπορεί να κρατήσει την κίνηση ενδιαφέρουσα για πολύ περισσότερο.
Αυτή είναι και η λογική πίσω από το InAction. Όχι να υπάρχει μία απάντηση στο πώς πρέπει να παραμένεις ενεργός, αλλά να μπορείς να ανακαλύψεις διαφορετικούς τρόπους να παραμένεις ενεργός ανάλογα με το τι σου αρέσει, πού βρίσκεσαι και τι θέλεις να δοκιμάσεις. Fitness, wellness και outdoor εμπειρίες μπορούν να ανήκουν στην ίδια ζωή χωρίς η μία να χρειάζεται να αντικαταστήσει την άλλη.
Το σημαντικότερο skill μπορεί να είναι η επιστροφή
Αν προσπαθήσεις να παραμένεις ενεργός για αρκετά χρόνια, κάποια στιγμή θα σταματήσεις. Ίσως για λίγες ημέρες, ίσως για εβδομάδες και ίσως για περισσότερο. Θα υπάρξει μια περίοδος που η δουλειά θα προηγείται, ένα ταξίδι που θα χαλάσει το πρόγραμμα, διακοπές, μια αλλαγή στην καθημερινότητα ή απλώς μια φάση όπου η άσκηση θα πέσει χαμηλότερα στις προτεραιότητές σου. Το να πιστεύουμε ότι πραγματική συνέπεια σημαίνει πως αυτό δεν πρέπει να συμβεί ποτέ δημιουργεί έναν στόχο που ελάχιστη σχέση έχει με την πραγματική ζωή.
Πολύ πιο χρήσιμο είναι να μάθουμε τι κάνουμε όταν συμβεί. Και ίσως το πρώτο βήμα είναι να μη μετατρέπουμε την επιστροφή σε τελετουργία. Δεν χρειάζεται πάντα νέα Δευτέρα, νέος μήνας, καινούργιο πρόγραμμα, καινούργια παπούτσια ή μια υπόσχεση ότι «αυτή τη φορά θα το πάρω σοβαρά». Μπορεί να είναι απλώς ένα περπάτημα σήμερα. Μια προπόνηση αύριο. Μια ώρα με το ποδήλατο το Σαββατοκύριακο. Η επιστροφή δεν χρειάζεται να είναι εντυπωσιακή για να είναι επιστροφή.
Και ίσως εκεί βρίσκεται μια πιο χρήσιμη έννοια της συνέπειας στην άσκηση. Όχι στο να δημιουργήσεις μια τέλεια αλυσίδα ημερών που δεν θα σπάσει ποτέ, αλλά στο να μην αφήνεις κάθε διακοπή να μετατρέπεται σε τέλος. Δεν χρειάζεται να είσαι ο άνθρωπος που δεν έχασε ποτέ προπόνηση. Αρκεί να γίνεις ο άνθρωπος που δεν αφήνει μία χαμένη προπόνηση, μια δύσκολη εβδομάδα ή μια περίοδο εκτός ρυθμού να γίνει λόγος για να σταματήσει εντελώς.
Γιατί σε μια πραγματικά ενεργή ζωή θα υπάρξουν παύσεις. Αυτό που έχει σημασία είναι να ξέρεις ότι μπορείς να επιστρέψεις.
Less Scroll. More Life.