Υπάρχει κάτι σχεδόν παράξενο στον τρόπο που έχουμε μάθει να μιλάμε για την άσκηση. Όταν κάποιος αρχίζει να γυμνάζεται περισσότερο, συνήθως τον επιβραβεύουμε. Όταν προσθέτει άλλη μία προπόνηση μέσα στην εβδομάδα, όταν σηκώνει περισσότερα κιλά, όταν τρέχει μεγαλύτερη απόσταση ή όταν καταφέρνει να μην χάσει ούτε μία ημέρα, όλα μοιάζουν με σημάδια προόδου. Η ξεκούραση, αντίθετα, συχνά αντιμετωπίζεται σαν κάτι που πρέπει να δικαιολογηθεί. Μια μέρα χωρίς προπόνηση μπορεί εύκολα να δημιουργήσει την αίσθηση ότι «δεν έκανα τίποτα σήμερα», ειδικά όταν έχουμε συνηθίσει να συνδέουμε την προσπάθεια με την εξάντληση. Κι όμως, όποιος προσπαθεί να παραμένει ενεργός για μεγάλο χρονικό διάστημα κάποια στιγμή καταλαβαίνει ότι το σώμα δεν λειτουργεί έτσι. Υπάρχουν ημέρες που θέλει ένταση και ημέρες που χρειάζεται το ακριβώς αντίθετο. Υπάρχουν εβδομάδες που αισθάνεσαι ότι μπορείς να κάνεις τα πάντα και άλλες που ακόμη και μια συνηθισμένη προπόνηση φαίνεται πιο δύσκολη από όσο θα έπρεπε. Η αποκατάσταση μετά την προπόνηση δεν είναι το κενό ανάμεσα σε δύο παραγωγικές ημέρες ούτε χρόνος που χάνεται μέχρι να επιστρέψουμε στην «πραγματική» δουλειά. Είναι μέρος της ίδιας της διαδικασίας. Και μερικές φορές, το πιο χρήσιμο πράγμα που μπορείς να κάνεις για την επόμενη προπόνησή σου είναι απλώς να μην κάνεις άλλη μία σήμερα.
Η πρόοδος δεν τελειώνει όταν τελειώνει η προπόνηση
Είναι εύκολο να αντιλαμβανόμαστε την προπόνηση ως το σημείο όπου συμβαίνουν όλα, επειδή αυτό είναι το κομμάτι που μπορούμε να δούμε και να μετρήσουμε. Υπάρχει η ώρα που περάσαμε στο γυμναστήριο, τα χιλιόμετρα που τρέξαμε, η διαδρομή που ολοκληρώσαμε, η πεζοπορία που κάναμε ή η ένταση που καταφέραμε να διατηρήσουμε. Όμως η προσπάθεια είναι μόνο η μία πλευρά της εξίσωσης. Μετά την άσκηση, το σώμα χρειάζεται χρόνο για να επανέλθει από την επιβάρυνση και να προσαρμοστεί σε αυτή. Αυτό, στην πιο απλή του μορφή, είναι η αποκατάσταση μετά την προπόνηση: η περίοδος κατά την οποία δίνουμε στον οργανισμό χώρο να επιστρέψει, να αναπληρώσει ενέργεια και να προετοιμαστεί για την επόμενη προσπάθεια. Δεν χρειάζεται να γνωρίζει κανείς ολόκληρη τη φυσιολογία πίσω από τη διαδικασία για να αναγνωρίσει κάτι που όλοι έχουμε αισθανθεί. Η ίδια προπόνηση μπορεί μία ημέρα να μοιάζει εύκολη και λίγες ημέρες αργότερα ασυνήθιστα βαριά, χωρίς να έχει αλλάξει ούτε το πρόγραμμα ούτε η φυσική μας κατάσταση. Αυτό που έχει αλλάξει μπορεί απλώς να είναι όσα προηγήθηκαν: η συσσωρευμένη κούραση, μια απαιτητική εβδομάδα, ο ύπνος, η δουλειά, μια προηγούμενη δραστηριότητα ή το γεγονός ότι δεν αφήσαμε αρκετό χώρο ανάμεσα στις προσπάθειες. Αν η φυσική κατάσταση αφορά κάτι περισσότερο από την απόδοση, τότε χρειάζεται να αρχίσουμε να αντιμετωπίζουμε και την αποκατάσταση ως κομμάτι της, όχι ως διακοπή της.
Η ξεκούραση δεν σημαίνει απαραίτητα ακινησία
Υπάρχουν ημέρες που αυτό που πραγματικά χρειαζόμαστε είναι πλήρης ξεκούραση. Υπάρχουν όμως και πολλές άλλες όπου το να κινηθούμε πιο ήπια μπορεί να ταιριάζει πολύ περισσότερο από το να περάσουμε από μια έντονη προπόνηση κατευθείαν σε έναν καναπέ. Εδώ βρίσκεται και η λογική του active recovery, της ενεργητικής αποκατάστασης: χαμηλής έντασης κίνηση που δεν έχει στόχο να δημιουργήσει άλλη μία δύσκολη προπονητική επιβάρυνση. Για κάποιον μπορεί να είναι ένα χαλαρό περπάτημα στη γειτονιά, λίγη κινητικότητα, μια ήπια βόλτα με ποδήλατο ή μια πιο ήρεμη μορφή κίνησης όπως η yoga. Για κάποιον άλλο μπορεί απλώς να σημαίνει ότι θα αφήσει το αυτοκίνητο και θα περπατήσει περισσότερο μέσα στην ημέρα. Το σημαντικό είναι ότι δεν υπάρχει ανάγκη να μετατρέψουμε και την αποκατάσταση σε ακόμη μία επίδοση που πρέπει να καταγράψουμε. Αν το «χαλαρό περπάτημα» καταλήξει σε αγώνα με το smartwatch για βήματα, χρόνο και θερμίδες, έχουμε μάλλον χάσει λίγο το νόημα. Η ενεργητική αποκατάσταση δεν είναι κρυφή προπόνηση και οι ημέρες ξεκούρασης δεν χρειάζεται να γεμίζουν με στόχους για να θεωρηθούν χρήσιμες. Μερικές φορές η πιο ώριμη σχέση με την άσκηση ξεκινά όταν αποδεχόμαστε ότι δεν χρειάζεται κάθε μορφή κίνησης να μας αφήνει κουρασμένους για να έχει αξία.
Ο ύπνος είναι το κομμάτι που συχνά προσπαθούμε να διαπραγματευτούμε
Αν υπάρχει κάτι που η σύγχρονη καθημερινότητα μάς έχει μάθει να αντιμετωπίζουμε σαν να είναι προαιρετικό, αυτό είναι ο ύπνος. Είναι συχνά το πρώτο πράγμα που περιορίζεται όταν η ημέρα δεν χωράει όλα όσα θέλουμε να κάνουμε. Δουλειά, οικογένεια, μετακινήσεις, κοινωνική ζωή, κινητό μέχρι αργά και κάπου ανάμεσα σε όλα αυτά προσπαθούμε να χωρέσουμε και μια προπόνηση. Το παράδοξο είναι ότι μπορεί να είμαστε εξαιρετικά πειθαρχημένοι στο να μη χάσουμε μία ώρα άσκησης και ταυτόχρονα πολύ πιο πρόθυμοι να αφαιρέσουμε χρόνο από την ξεκούρασή μας. Ο ύπνος όμως και η αποκατάσταση είναι δύσκολο να αντιμετωπιστούν ως δύο άσχετα πράγματα. Η ποιότητα της ξεκούρασης επηρεάζει το πώς αισθανόμαστε την επόμενη ημέρα, πόση ενέργεια έχουμε και τελικά πόσο εύκολο είναι να διατηρήσουμε μια δραστήρια καθημερινότητα χωρίς να αισθανόμαστε ότι βρισκόμαστε συνεχώς πίσω από τις αντοχές μας. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να μετατρέψουμε και τον ύπνο σε ακόμη ένα metric που θα μας αγχώνει. Δεν χρειάζεται κάθε πρωί να κοιτάζουμε ένα ρολόι για να αποφασίσουμε αν «κοιμηθήκαμε σωστά». Σημαίνει περισσότερο ότι πρέπει να του δώσουμε τη θέση που πραγματικά έχει μέσα σε έναν ενεργό τρόπο ζωής. Η προπόνηση δεν συμβαίνει απομονωμένη από τις υπόλοιπες ώρες της ημέρας. Το σώμα που προπονείται το απόγευμα είναι το ίδιο σώμα που δούλευε από το πρωί, που μπορεί να ταξίδεψε, να αγχώθηκε, να κοιμήθηκε λίγο ή να κουβαλά ήδη την ένταση μιας δύσκολης εβδομάδας.
Το σώμα δεν λειτουργεί με το πρόγραμμα του ημερολογίου μας
Ένα από τα πιο χρήσιμα πράγματα που μαθαίνει κανείς όταν η άσκηση παύει να είναι μια σύντομη περίοδος ενθουσιασμού και γίνεται μέρος της ζωής του είναι ότι δεν υπάρχουν δύο ίδιες εβδομάδες. Μπορεί το πρόγραμμα να γράφει προπόνηση Τρίτη, Πέμπτη και Σάββατο, αλλά η πραγματική ζωή δεν ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για το πρόγραμμα. Μια Τρίτη μπορεί να έχει προηγηθεί ένα εξαιρετικό βράδυ ύπνου και μια ήρεμη ημέρα, ενώ την επόμενη εβδομάδα η ίδια Τρίτη μπορεί να έρθει μετά από πέντε ώρες ύπνου, δέκα ώρες δουλειάς και μια ημέρα στην οποία δεν σταμάτησε να χτυπά το τηλέφωνο. Στα χαρτιά είναι η ίδια ημέρα προπόνησης. Για το σώμα δεν είναι καθόλου η ίδια. Το να μάθουμε να αντιλαμβανόμαστε αυτή τη διαφορά δεν είναι έλλειψη πειθαρχίας. Είναι ένας τρόπος να χτίσουμε μια δραστήρια ζωή που μπορεί να επιβιώσει μέσα στην πραγματική καθημερινότητα και όχι μόνο όταν όλα πηγαίνουν σύμφωνα με το σχέδιο. Μερικές φορές αυτό σημαίνει ότι κάνουμε κανονικά την προπόνησή μας, άλλες ότι μειώνουμε λίγο τον ρυθμό, επιλέγουμε mobility ή μια πιο ήπια δραστηριότητα και κάποιες φορές ότι ξεκουραζόμαστε. Το δύσκολο είναι πως η τελευταία επιλογή δεν προσφέρει το ίδιο άμεσο αίσθημα επίτευξης. Δεν έχει προσωπικό ρεκόρ, φωτογραφία στην κορυφή ή έναν αριθμό που ανέβηκε. Παρ’ όλα αυτά, αν ο στόχος είναι να μπορούμε να κινούμαστε και αύριο, τον επόμενο μήνα και σε μερικά χρόνια, τότε η ικανότητα να επιβραδύνουμε όταν χρειάζεται είναι εξίσου σημαντική με την ικανότητα να πιέζουμε τον εαυτό μας όταν μπορούμε.
Η πραγματική συνέπεια χρειάζεται και παύσεις
Η λέξη «συνέπεια» χρησιμοποιείται πολύ στον χώρο του fitness και συνήθως συνοδεύεται από την ιδέα ότι πρέπει να εμφανίζεσαι ανεξάρτητα από το πώς αισθάνεσαι. Υπάρχει αξία στην πειθαρχία, ειδικά τις ημέρες που απλώς δεν έχουμε διάθεση να σηκωθούμε από τον καναπέ. Υπάρχει όμως διαφορά ανάμεσα στο «δεν έχω όρεξη» και στο «χρειάζομαι να επανέλθω», και αυτή τη διαφορά μαθαίνουμε συνήθως με τον χρόνο. Η πραγματική συνέπεια δεν μετριέται από το αν κατάφερες να μη χάσεις καμία προπόνηση για έξι εβδομάδες. Μετριέται περισσότερο από το αν μπορείς να διατηρήσεις μια καλή σχέση με την κίνηση για χρόνια, μέσα από περιόδους με περισσότερο χρόνο και περιόδους με λιγότερο, μέσα από διακοπές, ταξίδια, απαιτητικές εβδομάδες και αλλαγές στη ζωή. Ένας άνθρωπος που κάνει τα πάντα τέλεια για δύο μήνες και μετά κουράζεται τόσο ώστε να εγκαταλείψει δεν είναι απαραίτητα πιο συνεπής από κάποιον που έμαθε να προσαρμόζει τον ρυθμό του και συνεχίζει να κινείται χρόνια αργότερα. Κάπου εδώ η αποκατάσταση παύει να είναι απλώς ένα fitness concept και γίνεται κομμάτι της ευεξίας. Δεν αφορά μόνο το πότε θα είμαστε έτοιμοι για την επόμενη προπόνηση. Αφορά το πώς χτίζουμε μια σχέση με το σώμα μας που δεν βασίζεται αποκλειστικά στο να του ζητάμε συνεχώς περισσότερα.
Από την απόδοση σε μια καλύτερη σχέση με την κίνηση
Γιατί η φυσική κατάσταση αυξάνει την αυτοπεποίθηση για νέες εμπειρίες | InAction
Ίσως η μεγαλύτερη αλλαγή έρχεται όταν σταματάμε να χωρίζουμε τις ημέρες μας σε «καλές», επειδή προπονηθήκαμε έντονα, και «χαμένες», επειδή δεν το κάναμε. Η κίνηση μπορεί να έχει πολλές διαφορετικές μορφές και δεν χρειάζεται όλες να υπηρετούν τον ίδιο σκοπό. Μια ημέρα μπορεί να είναι strength training, μια άλλη hiking, μια τρίτη ένα μάθημα yoga, μια βόλτα με το ποδήλατο ή ένα ήρεμο περπάτημα έξω. Και μπορεί να υπάρχει και μια ημέρα χωρίς τίποτα από αυτά. Ο χρόνος στη φύση μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που αισθανόμαστε χωρίς να χρειάζεται να μετατραπεί σε απαιτητική outdoor δραστηριότητα, όπως και μια wellness εμπειρία μπορεί να έχει αξία χωρίς να μετράμε στο τέλος θερμίδες ή επιδόσεις. Αυτή είναι και μια πλευρά της φιλοσοφίας του InAction που έχει σημασία: η κίνηση δεν χρειάζεται να έχει μία μόνο μορφή. Μπορεί να είναι μια απαιτητική outdoor εμπειρία, μια προπόνηση, ένα μάθημα yoga ή κάτι πολύ πιο ήπιο. Το ζητούμενο είναι να ανακαλύπτουμε δραστηριότητες που ταιριάζουν σε εμάς, στην περίοδο που βρισκόμαστε και σε αυτό που πραγματικά έχουμε ανάγκη εκείνη τη στιγμή, αντί να προσπαθούμε να προσαρμόσουμε κάθε ημέρα στην ίδια ιδέα για το τι σημαίνει «ενεργός».
Η αποκατάσταση μετά την προπόνηση, τελικά, δεν χρειάζεται να είναι περίπλοκη ούτε να μετατραπεί σε μια καινούργια εμμονή με δεδομένα, routines και τέλειες συνθήκες. Χρειάζεται περισσότερο να της επιτρέψουμε να υπάρχει. Να δεχτούμε ότι η ξεκούραση, ο ύπνος, η ήπια κίνηση και οι ημέρες χαμηλότερης έντασης δεν βρίσκονται απέναντι από την πρόοδο αλλά μέσα σε αυτή. Γιατί το να παραμένεις ενεργός δεν σημαίνει να κινείσαι συνεχώς. Σημαίνει να γνωρίζεις πότε να πιέσεις, πότε να επιβραδύνεις και πότε να αφήσεις το σώμα σου να κάνει αυτό που χρειάζεται, ώστε να έχεις τη διάθεση και τη δυνατότητα να επιστρέψεις ξανά.
Less Scroll. More Life.