Υπάρχει μια εικόνα που συνήθως συνοδεύει την πρώτη επαφή κάποιου με το canyoning: ένα στενό φαράγγι, νερό που κατεβαίνει ανάμεσα στους βράχους, κράνη, σχοινιά και ένας άνθρωπος που κατεβαίνει δίπλα σε έναν καταρράκτη. Αν δεν έχεις ξαναδοκιμάσει κάτι παρόμοιο, η πρώτη σκέψη είναι σχεδόν αναμενόμενη: «Ωραίο φαίνεται, αλλά αυτό μάλλον δεν είναι για μένα». Από μια φωτογραφία ή ένα σύντομο video, το canyoning μπορεί πράγματι να μοιάζει με δραστηριότητα που απευθύνεται μόνο σε πολύ έμπειρους ανθρώπους ή σε όσους αναζητούν κάτι ακραίο. Η πραγματικότητα όμως έχει περισσότερες αποχρώσεις. Υπάρχουν φαράγγια και διαδρομές με πολύ διαφορετικά επίπεδα δυσκολίας, και μια οργανωμένη εμπειρία για αρχάριους απέχει πολύ από μια απαιτητική τεχνική κατάβαση.
Αυτό είναι ίσως και το πιο ενδιαφέρον στοιχείο του canyoning. Δεν πρόκειται απλώς για ένα άθλημα που μεταφέρεται στη φύση. Το ίδιο το τοπίο γίνεται μέρος της δραστηριότητας. Περπατάς εκεί όπου το νερό έχει διαμορφώσει τον βράχο για χρόνια, κινείσαι ανάμεσα σε στενά περάσματα, φυσικές πισίνες και καταρράκτες και βλέπεις ένα μέρος που πολλές φορές δεν μπορείς να προσεγγίσεις από ένα συνηθισμένο μονοπάτι. Στην Ελλάδα, όπου το ορεινό ανάγλυφο βρίσκεται συχνά πολύ πιο κοντά μας απ’ όσο συνειδητοποιούμε, το canyoning είναι ένας από τους τρόπους να γνωρίσεις αυτή την πλευρά της χώρας διαφορετικά. Πριν όμως αποφασίσεις αν θέλεις να το δοκιμάσεις, αξίζει να ξέρεις τι ακριβώς περιλαμβάνει και κυρίως τι δεν πρέπει να θεωρείς δεδομένο.
Τι ακριβώς είναι το canyoning;
Το canyoning, ή κατάβαση φαραγγιών, είναι μια outdoor δραστηριότητα που περιλαμβάνει κίνηση μέσα σε ένα φαράγγι με συνδυασμό διαφορετικών τρόπων μετακίνησης. Ανάλογα με τη συγκεκριμένη διαδρομή, μπορεί να περιλαμβάνει περπάτημα, κίνηση μέσα στο νερό, κολύμβηση και τεχνικές καταβάσεις με σχοινί όπου αυτές απαιτούνται. Σε ορισμένα φαράγγια μπορεί επίσης να υπάρχουν φυσικές τσουλήθρες ή σημεία όπου πραγματοποιούνται άλματα, αλλά αυτά δεν αποτελούν χαρακτηριστικό κάθε διαδρομής ούτε κάτι που πρέπει να θεωρείται αυτονόητο. Οι συνθήκες και ο τρόπος διάσχισης διαφέρουν σημαντικά από φαράγγι σε φαράγγι.
Αυτό ακριβώς κάνει το canyoning δύσκολο να περιγραφεί με μία μόνο εικόνα. Μια εμπειρία μπορεί να είναι σχετικά σύντομη και σχεδιασμένη ώστε να γνωρίσει ένας αρχάριος τη δραστηριότητα, ενώ μια άλλη μπορεί να απαιτεί πολλές ώρες, καλή φυσική κατάσταση και σημαντική τεχνική εμπειρία. Ακόμη και η παρουσία του νερού αλλάζει εντελώς τον χαρακτήρα μιας διαδρομής. Το ίδιο μέρος μπορεί να παρουσιάζει διαφορετικές συνθήκες ανάλογα με την εποχή, τις πρόσφατες βροχοπτώσεις και την παροχή του νερού.
Για κάποιον που το δοκιμάζει πρώτη φορά, πάντως, το σημαντικότερο δεν είναι να γνωρίζει όλες τις τεχνικές λεπτομέρειες. Είναι να καταλάβει ότι το canyoning δεν είναι απλώς «κατεβαίνω έναν καταρράκτη με σχοινί». Είναι μια ολόκληρη διαδρομή μέσα σε ένα φυσικό περιβάλλον που απαιτεί προσαρμογή σε ό,τι υπάρχει μπροστά σου. Ίσως γι’ αυτό προσφέρει και μια τόσο διαφορετική αίσθηση από πολλές άλλες outdoor δραστηριότητες στην Ελλάδα: για μερικές ώρες δεν παρατηρείς απλώς το τοπίο. Κινείσαι μέσα σε αυτό.
Χρειάζεται εμπειρία για να δοκιμάσεις canyoning;
Η σύντομη απάντηση είναι ότι εξαρτάται από το φαράγγι και την εμπειρία που επιλέγεις. Υπάρχουν οργανωμένες δραστηριότητες σχεδιασμένες για ανθρώπους χωρίς προηγούμενη εμπειρία, όπως υπάρχουν και τεχνικές διαδρομές που δεν έχουν καμία θέση στο πρόγραμμα ενός αρχάριου. Γι’ αυτό η ερώτηση «μπορώ να κάνω canyoning;» έχει μικρότερη αξία από την ερώτηση «είναι αυτή η συγκεκριμένη διαδρομή κατάλληλη για το επίπεδό μου;».
Αυτό είναι σημαντικό γιατί πολλές φορές κρίνουμε μια outdoor δραστηριότητα από την πιο εντυπωσιακή εκδοχή της. Βλέπουμε μια μεγάλη κατάβαση, ένα στενό φαράγγι ή έναν δυνατό καταρράκτη και θεωρούμε ότι ολόκληρη η δραστηριότητα απαιτεί το ίδιο επίπεδο εμπειρίας. Δεν λειτουργεί έτσι. Όπως μια πρώτη πεζοπορία δεν χρειάζεται να είναι ανάβαση σε απαιτητική κορυφή, έτσι και η πρώτη γνωριμία με το canyoning μπορεί να γίνει σε μια διαδρομή που έχει επιλεγεί ακριβώς για ανθρώπους που ξεκινούν.
Δεν χρειάζεται επίσης να είσαι αθλητής για να απολαμβάνεις μια outdoor δραστηριότητα. Χρειάζεται όμως να είσαι ειλικρινής σχετικά με τη φυσική σου κατάσταση, την άνεσή σου με το νερό, πιθανές φοβίες ή οτιδήποτε άλλο μπορεί να επηρεάσει την εμπειρία. Ένας σωστός organizer ή επαγγελματίας πρέπει να μπορεί να σου εξηγήσει πριν από την κράτηση τη διάρκεια, τις απαιτήσεις, τις προϋποθέσεις συμμετοχής και το επίπεδο της συγκεκριμένης διαδρομής. Το «beginner friendly» δεν πρέπει να είναι απλώς μια ετικέτα. Πρέπει να αντιστοιχεί πραγματικά σε αυτό που θα συναντήσεις.
Πόσο δύσκολο είναι στην πραγματικότητα;
Αν υπάρχει μία απάντηση που αξίζει να κρατήσεις, είναι ότι δεν υπάρχει ένα επίπεδο δυσκολίας για το canyoning. Δύο εμπειρίες που έχουν ακριβώς το ίδιο όνομα μπορούν να είναι εντελώς διαφορετικές μεταξύ τους. Η διάρκεια της διαδρομής, η υψομετρική διαφορά, η πρόσβαση και η έξοδος από το φαράγγι, η παρουσία και η παροχή νερού, τα τεχνικά σημεία και οι καιρικές συνθήκες μπορούν να αλλάξουν σημαντικά τις απαιτήσεις.
Υπάρχει επίσης μια μορφή κόπωσης που δεν αποτυπώνεται πάντα στις φωτογραφίες. Το να κινείσαι για ώρες πάνω σε βρεγμένο και ανώμαλο έδαφος είναι διαφορετικό από μια βόλτα αντίστοιχης διάρκειας σε έναν δρόμο ή ένα εύκολο μονοπάτι. Χρειάζεται προσοχή στο πού πατάς, ισορροπία και διάθεση να συνεχίσεις ακόμη κι όταν έχεις ήδη βραχεί από την κορυφή μέχρι τα πόδια. Για πολλούς ανθρώπους αυτό ακριβώς είναι μέρος της εμπειρίας. Για άλλους μπορεί να είναι το σημείο που κάνει μια συγκεκριμένη διαδρομή λιγότερο κατάλληλη.
Και υπάρχει φυσικά και η ψυχολογική πλευρά. Μπορεί να είσαι σε καλή φυσική κατάσταση και παρ’ όλα αυτά να αισθανθείς διαφορετικά όταν βρεθείς για πρώτη φορά στην άκρη μιας κατάβασης. Αυτό δεν σημαίνει ότι «δεν το έχεις». Το ύψος, το νερό και η αίσθηση ενός στενού φυσικού περιβάλλοντος μπορούν να δημιουργήσουν διαφορετικές αντιδράσεις στον καθένα. Μια σωστά οργανωμένη πρώτη εμπειρία πρέπει να λαμβάνει υπόψη και αυτό, όχι μόνο το αν μπορείς να περπατήσεις για τρεις ή τέσσερις ώρες.
Τι εξοπλισμό χρειάζεσαι για canyoning;
Ο εξοπλισμός εξαρτάται από τη διαδρομή και τις συνθήκες, αλλά στο τεχνικό canyoning μπορεί να περιλαμβάνει κράνος, ειδικό harness και τον απαραίτητο εξοπλισμό που χρησιμοποιείται στις καταβάσεις, ενώ σε υδάτινα φαράγγια συχνά χρησιμοποιείται neoprene/wetsuit. Τα κατάλληλα παπούτσια είναι επίσης σημαντικά, επειδή η κίνηση μπορεί να γίνεται σε βρεγμένες και ολισθηρές επιφάνειες. Σε μια οργανωμένη εμπειρία, ο organizer πρέπει να αναφέρει ξεκάθαρα ποιος τεχνικός εξοπλισμός παρέχεται και τι χρειάζεται να έχει μαζί του ο συμμετέχων.
Αυτό είναι ένα σημείο όπου δεν αξίζει να κάνουμε υποθέσεις. Αν μια δραστηριότητα παρέχει wetsuit, κράνος και harness, αυτό πρέπει να αναφέρεται. Αν απαιτεί συγκεκριμένο είδος παπουτσιού ή επιπλέον προσωπικό εξοπλισμό, πρέπει επίσης να είναι ξεκάθαρο πριν φτάσει κάποιος στο σημείο συνάντησης. Η σωστή προετοιμασία δεν κάνει απλώς την εμπειρία πιο άνετη. Αποφεύγει εκείνη την κατάσταση όπου κάποιος βρίσκεται στην αρχή της διαδρομής και ανακαλύπτει ότι είχε εντελώς διαφορετική εικόνα για το τι θα ακολουθήσει.
Για τον αρχάριο, πάντως, δεν υπάρχει λόγος η πρώτη γνωριμία με το canyoning να ξεκινήσει με αγορές εξειδικευμένου τεχνικού εξοπλισμού. Πολύ πιο λογικό είναι να επιλεγεί μια σωστά οργανωμένη εμπειρία, να διαβαστούν οι απαιτήσεις της και να ακολουθηθούν οι οδηγίες του επαγγελματία που τη διοργανώνει. Αν τελικά το canyoning γίνει κάτι που θέλεις να εξερευνήσεις περισσότερο, τότε ανοίγει ένα εντελώς διαφορετικό κεφάλαιο.
Ασφάλεια στο canyoning: εδώ δεν υπάρχουν shortcuts
Το canyoning πραγματοποιείται σε ένα φυσικό περιβάλλον που μπορεί να αλλάξει. Αυτό από μόνο του σημαίνει ότι η ασφάλεια δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί σαν ένα checkbox πριν από την έναρξη. Η κατάσταση του φαραγγιού, ο καιρός, η ποσότητα και η δύναμη του νερού, η γνώση της διαδρομής, ο σωστός εξοπλισμός και η εμπειρία των ανθρώπων που αναλαμβάνουν την οργανωμένη δραστηριότητα έχουν πραγματική σημασία.
Ιδιαίτερα το νερό είναι ένας παράγοντας που κάποιος χωρίς εμπειρία μπορεί εύκολα να υποτιμήσει. Ένα φαράγγι δεν είναι ένα στατικό outdoor σκηνικό. Οι συνθήκες μπορούν να επηρεαστούν από τον καιρό και από όσα έχουν συμβεί ακόμη και μακριά από το ακριβές σημείο όπου βρίσκεται η ομάδα. Γι’ αυτό δεν αρκεί να έχεις δει μια διαδρομή σε ένα video ή να γνωρίζεις ότι κάποιος άλλος την έκανε πριν από μερικές ημέρες. Η αξιολόγηση των πραγματικών συνθηκών είναι δουλειά ανθρώπων που γνωρίζουν το συγκεκριμένο περιβάλλον και τη δραστηριότητα.
Για κάποιον που ξεκινά, αυτό σημαίνει κάτι αρκετά απλό: δεν χρειάζεται να μάθει πώς να πραγματοποιεί μόνος του μια τεχνική κατάβαση από ένα άρθρο στο internet. Χρειάζεται να επιλέξει μια οργανωμένη εμπειρία κατάλληλη για το επίπεδό του, να ενημερώσει με ειλικρίνεια τον επαγγελματία για την εμπειρία και τις δυνατότητές του και να ακολουθήσει τις οδηγίες που δίνονται πριν και κατά τη διάρκεια της διαδρομής. Η περιπέτεια και η υπευθυνότητα δεν είναι αντίθετες έννοιες. Στις καλές outdoor εμπειρίες λειτουργούν μαζί.
Canyoning στην Ελλάδα: ένας διαφορετικός τρόπος να γνωρίσεις τη φύση
Όταν σκεφτόμαστε δραστηριότητες στην Ελλάδα, το μυαλό πηγαίνει εύκολα πρώτα στη θάλασσα. Είναι λογικό. Όμως ένα μεγάλο μέρος της χώρας είναι ορεινό, με ποτάμια, χαράδρες και φαράγγια που δημιουργούν ένα εντελώς διαφορετικό πεδίο για outdoor εμπειρίες. Το canyoning βρίσκεται ακριβώς στη συνάντηση αυτών των στοιχείων: βουνό, βράχος και νερό μέσα στην ίδια διαδρομή.
Και ίσως αυτό που μένει περισσότερο από μια πρώτη κατάβαση να μην είναι τελικά το πιο εντυπωσιακό rappel. Μπορεί να είναι ο ήχος του νερού όταν μπαίνεις βαθύτερα στο φαράγγι, το πόσο διαφορετικά φαίνεται ένα τοπίο όταν το βλέπεις από μέσα ή εκείνη η στιγμή που κοιτάζεις προς τα πάνω και συνειδητοποιείς ότι πριν από λίγο βρισκόσουν εκεί. Είναι μια εμπειρία πολύ πιο φυσική και λιγότερο «σκηνοθετημένη» από όσο δείχνουν συχνά τα social media.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε φαράγγι είναι κατάλληλο για όλους ή ότι πρέπει να επιλέξεις μια διαδρομή μόνο επειδή η φωτογραφία της είναι εντυπωσιακή. Αντίθετα, η καλύτερη πρώτη εμπειρία πιθανότατα είναι αυτή που ταιριάζει πραγματικά στο επίπεδο, στη φυσική κατάσταση και στο πόσο άνετα αισθάνεσαι. Υπάρχει πάντα χρόνος για κάτι δυσκολότερο αργότερα.
Αν το canyoning είναι μία από τις εμπειρίες που θέλεις να δοκιμάσεις, μέσα από το InAction μπορείς να ανακαλύψεις οργανωμένες outdoor δραστηριότητες από επαγγελματίες και hosts σε διαφορετικά μέρη της Ελλάδας, να δεις τις λεπτομέρειες κάθε εμπειρίας και να επιλέξεις αυτή που ταιριάζει περισσότερο σε εσένα. Και αν τελικά η πρώτη σου κατάβαση γίνει η αρχή για περισσότερες, ακόμη καλύτερα. Αν όχι, θα έχεις τουλάχιστον γνωρίσει ένα κομμάτι της Ελλάδας από μια οπτική που δύσκολα βλέπεις από τον δρόμο.
Γιατί μερικές φορές δεν χρειάζεται να πας πολύ μακριά για να βρεις κάτι που δεν έχεις ξαναζήσει. Χρειάζεται απλώς να μπεις λίγο βαθύτερα.
Το περιεχόμενο του φωτογραφικού υλικού είναι από δραστηριότητα με την συνεργάτιδα εταιρεία Exreme Tours με Οδηγό και ιδιόκτητη της, Δαλιάνη Γιώργο. Στις φωτογραφίες απεικονίζετε και ο Ιδρυτής της InAction Ραπτόπουλος Κωνσταντίνος.
Less Scroll. More Life.
